Gefaseerde TNFD-adoptie: wat in jaar één moet worden opgenomen en hoe de dekking kan worden uitgebreid

Veel organisaties stellen natuurgerelateerde rapportage uit omdat zij ervan uitgaan dat de eerste TNFD-conforme publicatie volledig moet zijn voor de hele groep en de volledige waardeketen. Dat creëert twee risico’s: ofwel wacht het team op perfecte gegevens die jaren op zich kunnen laten wachten, ofwel publiceert het een gepolijst verhaal zonder de beperkingen van de dekking toe te lichten. De eigen adopter-FAQ’s van TNFD en de Getting Started guidance ondersteunen een meer praktische route: begin met beschikbare informatie, doe één of meer informatieverschaffingen waar dat haalbaar is, vermeld de reikwijdte duidelijk en verhoog de ambitie in de loop van de tijd.

Jaar één moet een beheerst rapportagesysteem instellen en niet slechts een hoofdstuk over natuur opleveren. Het rapport moet gebruikers helpen begrijpen welke delen van de organisatie zijn beoordeeld, waar de organisatie raakvlakken met de natuur heeft, welke afhankelijkheden, impacts, risico’s en kansen het meest materieel lijken, en wat buiten de huidige grens blijft.

De TNFD Recommendations omvatten algemene vereisten die naar verwachting de basis vormen voor elke openbare verklaring van TNFD-conformiteit. Voor een gefaseerd eerste jaar is het belangrijkste praktische gevolg dat reikwijdte, locatiegrondslag, materialiteitsbenadering, tijdshorizonten, integratie en betrokkenheid van belanghebbenden niet in een voetnoot verborgen mogen blijven. Ze moeten aan het begin van de informatieverschaffing zichtbaar zijn.

Een proportionele informatieverschaffing over het eerste jaar kan nog steeds bruikbaar zijn voor besluitvorming als deze de beslislogica toelicht. Lezers verwachten niet dat een klein team in het eerste jaar over perfecte upstream- en downstreamgegevens beschikt; zij verwachten wel een duidelijke grens, een reden voor de selectie van prioriteiten en een eerlijke toelichting op gegevenslacunes.

Een pragmatisch pakket voor het eerste jaar omvat doorgaans vijf lagen. Ten eerste: vermeld de rapportagebasis en reikwijdte: opgenomen en uitgesloten groepsentiteiten, bedrijfsonderdelen, geografische gebieden, activa, directe activiteiten en elementen van de waardeketen. Ten tweede: beschrijf governance: toezicht door het bestuur, verantwoordingsplicht van het management, escalatie en hoe natuur een plaats krijgt in gesprekken over risico’s en strategie.

Ten derde: rapporteer prioritaire locaties en de raakvlakken met de natuur. Hier verschilt natuurrapportage het duidelijkst van generieke ESG-rapportage: dezelfde activiteit kan een verschillende betekenis hebben afhankelijk van bioom, waterstress, nabijheid van beschermde gebieden, de toestand van ecosystemen, Inheemse volken en lokale gemeenschappen, en cumulatieve druk.

Ten vierde: leg de DIRO-logica uit. Afhankelijkheden en impacts mogen niet worden behandeld als een bijlage bij risico’s; zij vormen de causale basis voor het begrijpen van natuurgerelateerde risico’s en kansen. Rapporteer tot slot haalbare maatstaven en beperkingen, met inbegrip van de methode, afbakening, aannames, datakwaliteit en verbeteringen voor de volgende cyclus.

Figuur 1. TNFD-cyclus voor gefaseerde invoering. Visueel element van LRA met merkuitstraling; illustratief, geen officieel TNFD-diagram.

Begin met sectoren, producten of bedrijfsonderdelen waar raakvlakken met de natuur waarschijnlijk belangrijk zijn. Voorbeelden zijn voeding en landbouw, bosbouw, pulp en papier, mijnbouw, bouwmaterialen, waterbedrijven, dranken, kleding, visserij, aquacultuur, zeetransport, biotechnologie en farmaceutische producten, en andere sectoren waarvoor TNFD sectorale richtsnoeren heeft gepubliceerd of waarover TNFD heeft geraadpleegd.

Prioritaire locaties mogen niet uitsluitend op basis van financiële omvang worden geselecteerd. Een kleine faciliteit in of nabij een gevoelig ecosysteem kan belangrijker zijn voor de natuuranalyse dan een groot kantoorgebouw. Een bruikbare toets voor het eerste jaar is de vraag: waar zou de activiteit van de organisatie afhankelijk kunnen zijn van ecosysteemdiensten, materiële druk op de natuur kunnen veroorzaken, of te maken kunnen krijgen met transitie-, regelgevende, markt- of fysieke gevolgen als gevolg van veranderingen in de natuur?

Begin voor waardeketens met de onderdelen die plausibel het meest zijn blootgesteld: belangrijke grondstoffen, inkoopregio’s met grote impacts, logistieke corridors, afvalstromen, gefinancierde of verzekerde activiteiten, of producten die verband houden met landconversie, wateronttrekking, vervuiling, invasieve soorten of verstoring van ecosystemen. Als de dekking van de waardeketen gedeeltelijk is, vermeld dit dan duidelijk en leg het uitbreidingsplan uit.

Een TNFD-rapport voor het eerste jaar is vaak sterker wanneer het begint met governance en processen voordat het probeert maatstaven te sterk aan te zetten. Een rapportage over governance kan geloofwaardig zijn terwijl maatstaven nog verder worden ontwikkeld: zij kan toezicht door het bestuur, managementrollen, risico-eigenaarschap, de interne projectstructuur, beoordelingsmomenten, verantwoordelijkheden voor gegevensbeheer en de wijze waarop de organisatie zal bepalen of natuurgerelateerde kwesties gevolgen hebben voor strategie, financiële planning of risicobereidheid beschrijven.

Governance als uitgangspunt betekent niet uitsluitend governance. Het rapport heeft nog steeds een beoordelingsbasis nodig. Het helpt lezers echter te zien of de organisatie over een herhaalbaar systeem beschikt of over een eenmalig adviesresultaat. Een goede rapportage over governance ondersteunt ook het voorzichtige gebruik van formuleringen over beperkingen, omdat daarmee kan worden aangetoond wie verantwoordelijk is voor de lacunes en wanneer deze zullen worden aangepakt.

Figuur 2. TNFD-rapportagestapeling voor het eerste jaar. Visueel element van LRA met merkuitstraling; gebruiken met het bijschrift en de bronvermelding van het artikel.

Een gefaseerde aanpak moet een herhaalbare cyclus worden: afbakenen, beoordelen, rapporteren, leren, uitbreiden en beheersmaatregelen versterken. De routekaart moet onderscheid maken tussen acties die de dekking uitbreiden en acties die de diepgang verbeteren. Uitbreiding van de dekking kan bestaan uit aanvullende geografische gebieden, locaties, bedrijfsonderdelen, leveranciers, klanten, gefinancierde blootstellingen of productgroepen. Verbetering van de diepgang kan bestaan uit betere locatiegegevens, fijnmaziger maatstaven, scenarioanalyse, analyse van financiële effecten, doelstellingen, responsmaatregelen of gereedheid voor assurance.

De routekaart moet realistische afhankelijkheden omvatten: beschikbaarheid van gegevens, systeemwijzigingen, betrokkenheid van leveranciers, selectie van een wetenschappelijke methode, interne capaciteit, input van externe specialisten en goedkeuringen vanuit governance. Zij moet ook aangeven hoe de organisatie zal bepalen of een nieuwe locatie, activiteit of schakel in de waardeketen in de volgende cyclus wordt opgenomen.