CSRD versus ESRS: Wat is het verschil?

Het onderscheid is van belang omdat een technisch goede ESRS-toelichting een onjuiste conclusie over het wettelijke toepassingsgebied niet kan herstellen, en een correcte conclusie dat een onderneming binnen het toepassingsgebied valt het rapportageteam niet vertelt welke datapunten, grenzen, vrijstellingen en presentatieregels van toepassing zijn. Naleving vereist dat beide routes worden beheerst en vervolgens met elkaar worden verbonden.

Figuur 1. Hoe de jaarrekeningrichtlijn, CSRD, Omnibus I, nationaal recht en ESRS op elkaar aansluiten. Educatieve visual van London Reporting Academy.

CSRD is een afkorting voor de Corporate Sustainability Reporting Directive, Richtlijn (EU) 2022/2464. Deze richtlijn heeft geen op zichzelf staande rapportagecode gecreëerd die losstaat van het bestaande ondernemingsrecht. In plaats daarvan wijzigde zij Richtlijn 2013/34/EU, die algemeen de jaarrekeningrichtlijn wordt genoemd, evenals aanverwante wetgeving inzake controle en transparantie. De wettelijke verplichtingen om duurzaamheidsinformatie in het bestuursverslag op te nemen, een assurance-oordeel te verkrijgen en informatie in elektronisch formaat op te stellen, maken daarom deel uit van die bredere wetgevingsarchitectuur.

Richtlijn (EU) 2026/470, bekend als Omnibus I, wijzigde het kader opnieuw. Zij beperkte de populatie die verplicht moet rapporteren, schafte de route voor beursgenoteerde mkb-ondernemingen af, introduceerde nieuwe bescherming voor de waardeketen en droeg de Commissie op de ESRS te vereenvoudigen. Zij trad op 18 maart 2026 in werking, maar Articles 1 tot en met 3 moeten uiterlijk op 19 maart 2027 door de lidstaten worden omgezet. Een richtlijn bindt de lidstaten ten aanzien van het te bereiken resultaat; de verplichting die rechtstreeks op de onderneming ziet, moet normaal gesproken worden gelezen in het nationale omzettingsrecht.

Article 29b van de jaarrekeningrichtlijn machtigt de Europese Commissie om European Sustainability Reporting Standards vast te stellen. De eerste reeks werd vastgesteld als Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772. Een gerichte wijziging, “Quick Fix”, Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416, breidde geselecteerde infaseringsvrijstellingen uit voor ondernemingen die al rapporteerden. Herziene ESRS werden op 3 juli 2026 door de Commissie vastgesteld via akte C(2026) 5010, maar op de beoordelingsdatum waren zij nog niet in werking getreden omdat toetsing en publicatie in het Publicatieblad nog niet waren afgerond.

In tegenstelling tot een richtlijn is een EU-verordening rechtstreeks van toepassing zodra zij van kracht is. Lidstaten zetten de ESRS niet om in nationale standaarden. De verordening is echter van toepassing op ondernemingen die op grond van de omgezette regels van de jaarrekeningrichtlijn verplicht zijn te rapporteren, en het nationale recht kan gevolgen hebben voor het toepassingsgebied, vrijstellingen, deponering, handhaving, de geschiktheid van assuranceverleners en andere procedurele aangelegenheden.

Voor een specifieke onderneming hangt het afdwingbare antwoord af van het recht van de relevante lidstaat of lidstaten. Een moederonderneming moet mogelijk rekening houden met het rechtsgebied van oprichting, de regels voor het bestuursverslag, vereisten van de lidstaat van herkomst van de uitgevende instelling, vrijstellingen voor dochterondernemingen, de regels voor deponering en de regels voor de auditor of onafhankelijke assuranceprovider. De nieuwe drempels en overgangsbepalingen van Omnibus I moeten uiterlijk op de deadline in nationaal recht worden omgezet, en lidstaten kunnen bepaalde afwijkingen toepassen - waaronder een mogelijke vrijstelling voor entiteiten uit de eerste golf die onder de nieuwe drempels blijven, voor boekjaren die beginnen in 2025 en 2026.

Op het niveau van de EU-richtlijn richt Omnibus I de belangrijkste individuele en geconsolideerde rapportageverplichting voor boekjaren die aanvangen op of na 1 januari 2027 op ondernemingen of groepen die zowel een netto-omzet van meer dan EUR 450 miljoen als gemiddeld 1,000 werknemers gedurende het boekjaar hebben. Ook worden de regels voor uitgevende instellingen aangepast, worden beursgenoteerde kleine en middelgrote ondernemingen uit de regeling verwijderd, wordt de beperkte reikwijdte-logica toegepast op kwalificerende kredietinstellingen en verzekeringsondernemingen, en wordt de route voor ondernemingen uit derde landen herzien.

De route voor ondernemingen uit derde landen gebruikt een andere toets. De niet-EU-moederonderneming moet gedurende elk van de laatste twee opeenvolgende boekjaren een netto-omzet van meer dan EUR 450 miljoen in de Unie hebben gegenereerd, samen met een EU-dochteronderneming die in het voorgaande jaar een netto-omzet van meer dan EUR 200 miljoen heeft, of - wanneer er geen kwalificerende dochteronderneming is - een EU-filiaal met een omzet van meer dan EUR 200 miljoen. Deze drempels beantwoorden de vraag of een rapport vereist is op grond van Artikel 40a; zij geven de groep niet aan welke versie van de standaard of welke overgangsoptie moet worden gebruikt.

Identificeer de relevante juridische entiteiten, de moederentiteit, de uitgevende instelling en de rapporterende jurisdicties.

Bereken individuele en geconsolideerde drempelwaarden aan de hand van gedocumenteerde definities en perioden.

Controleer nationale omzetting, afwijkingen, vrijstellingen voor dochterondernemingen en bepalingen voor derde landen.

Bepaal de toepasselijke gedelegeerde ESRS-verordening en eventuele overgangskeuze.

Voer een dubbele materialiteitsanalyse uit en koppel materiële informatie aan de toepasselijke ESRS-vereisten.

Stel de verklaring op in het bestuursverslag en ontwerp beheersmaatregelen voor assurance, governance en digitaal formaat.

Bevestig de juridische en standaardenanalyse opnieuw onmiddellijk vóór goedkeuring door het bestuur en indiening.

Deze formulering scheidt de nationale wettelijke verplichting van de basis voor de voorbereiding volgens de ESRS. Zij mag niet worden gebruikt zonder bevestiging van de exacte nationale verwijzing, het rapportageniveau, de standaardversie, de vrijstellingspositie en de goedkeuringsfeiten.