ESRS 2023 versus herziene ESRS 2026: welke versie moet uw onderneming gebruiken?

De versiekeuze heeft gevolgen die verder gaan dan de formulering. Zij bepaalt instructies voor materialiteit, de inventaris van openbaarmakingen, definities van maatstaven, gefaseerde invoeringen, de structuur van het overzicht, de verwerking van vergelijkende gegevens, datasystemen, assurance-informatie en de wijze waarop de grondslagen voor de verslaggeving worden beschreven. Een route die voor het huidige jaar eenvoudiger lijkt, kan een jaar later een grotere herinrichting vereisen; een route die al vroeg aansluit bij boekjaar 2027 kan nu meer systeemwijzigingen en analyse van vergelijkende gegevens vereisen.

Figuur 1. Beslismatrix voor de ESRS-versie voor boekjaar 2026 en richting voor boekjaar 2027. Educatieve visual van London Reporting Academy.

Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 van de Commissie blijft de eerste reeks ESRS die van kracht is. Gedelegeerde Verordening (EU) 2025/1416 van de Commissie, de Quick Fix, heeft geselecteerde bepalingen voor gefaseerde invoering gewijzigd voor ondernemingen die al met rapporteren waren begonnen. De Commissie heeft op 3 juli 2026 een vervangende bijlage I vastgesteld via C(2026) 5010, maar op de officiële pagina van de Commissie staat dat deze pas in werking treedt na publicatie in het Publicatieblad. Daarom kan een vóór de inwerkingtreding goedgekeurd verslag niet simpelweg “herziene ESRS 2026” als rechtsgrondslag vermelden.

De acht versoepelingsgebieden van Route C zijn: ESRS 1 paragraaf 27 over een top-downbenadering van dubbele materialiteit; paragrafen 32-33 over onevenredige kosten of inspanning en beperkingen voor de waardeketen bij de beoordeling; paragrafen 74-75 over overnames en desinvesteringen; paragraaf 90 over maatstaven voor niet-significante activiteiten; paragraaf 91 over gedeeltelijke rapportagereikwijdte van de waardeketen; paragraaf 92 over gezamenlijke bedrijfsactiviteiten; paragraaf 106 over een afzonderlijke bijlage inzake de EU-taxonomie; en paragraaf 110 over een managementsamenvatting. Andere herziene vereisten en definities worden niet beschikbaar onder Route C alleen omdat zij nuttig lijken.

Article 2 vereist dat een undertaking die gebruikmaakt van hetzij de huidige/herziene keuze, hetzij de route huidige versie plus versoepelingen, duidelijk in de duurzaamheidsverklaring vermeldt welke versie zij toepast voor de rapportageperiode FY2026. Dit is een essentiële beheersingsmaatregel voor vergelijkbaarheid en assurance. De verklaring moet de gedelegeerde verordening, de 2025 Quick Fix, vermelden, evenals of de volledig herziene standaarden worden gebruikt en, voor Route C, welke specifieke versoepelingen zijn toegepast.

De Quick Fix is ontworpen voor ondernemingen die al vanaf FY2024 rapporteren. De Quick Fix verlengt geselecteerde ingroeivrijstellingen voor FY2025 en FY2026, zodat deze ondernemingen geen informatie hoeven toe te voegen waarover ondernemingen die in latere golven instromen op dat moment nog geen rapportage hoefden te verstrekken. De Quick Fix vervangt de 2023 ESRS niet, verandert het belangrijkste model voor dubbele materialiteit niet en staat algemeen gebruik van de herziene formulering van 2026 niet toe. Route A en Route C hebben daarom een gecontroleerde gegevensset met 2023 ESRS-bronnen nodig waarin de Quick Fix is verwerkt.

Een praktische fout is het gebruik van een ongewijzigde kopie van Gedelegeerde Verordening (EU) 2023/2772 waarbij de Quick Fix over het hoofd wordt gezien, of het toepassen van de Quick Fix op een onderneming die niet aan de voorwaarden ervan voldoet. De matrix voor de toepasbaarheid van informatieverschaffingen moet elke ingroeivrijstelling, de grondslag voor de geschiktheid, het gebruikte jaar en de onderliggende bron identificeren.

Een overgang naar Route B kan kwantitatieve maatstaven, bedragen, berekeningsmethoden of afbakeningen wijzigen. Herziene ESRS 1 vereist over het algemeen vergelijkende gegevens over voorgaande perioden voor kwantitatieve maatstaven en bedragen en, waar relevant, narratieve informatie. De herziene standaard voorziet ook in een overgangsvrijstelling: ondernemingen van de eerste golf hoeven in hun eerste jaar onder de herziene verordening geen vergelijkende informatie te verstrekken voor maatstaven en bedragen die niet dezelfde zijn als die welke door de 2023 ESRS worden vereist. Van andere ondernemingen wordt niet verlangd dat zij vergelijkende gegevens verstrekken in hun eerste ESRS-rapportagejaar.

De vrijstelling is geen reden om trendinformatie te verwijderen die vergelijkbaar en nuttig blijft. Het rapportageteam zou elke maatstaf moeten classificeren als ongewijzigd, gewijzigd maar herberekenbaar, gewijzigd en niet praktisch herberekenbaar, nieuw, of niet langer vereist. Wanneer vergelijkende gegevens worden herzien, zou de onderneming de reden en het verschil moeten toelichten. Wanneer deze op grond van een geldige vrijstelling niet beschikbaar zijn, zouden de grondslag en het effect duidelijk moeten zijn.

De gedelegeerde verordening is rechtstreeks van toepassing zodra zij in werking is getreden, maar de verplichting om te rapporteren en het rapportageniveau vloeien voort uit de Accounting Directive zoals deze is omgezet. Het versiememorandum zou daarom de nationale rechtsgrondslag, de begindatum van het boekjaar, moeten bevatten of de onderneming rapporteert op grond van een individuele of geconsolideerde verplichting, evenals eventuele richtsnoeren van de toezichthouder of voor indiening. Een groep met een kalenderjaar en een entiteit met een boekjaar dat op 1 juli begint, kunnen tot verschillende praktische conclusies komen over beschikbaarheid, goedkeuring door het bestuur en de eerste toepassingsperiode.

Wanneer een groep actief is in meerdere lidstaten, neemt de versie van de geconsolideerde verklaring van de moedermaatschappij niet automatisch elke lokale verplichting, verwijzing naar een vrijstelling of indieningsvereiste van een dochteronderneming weg. De juridische teams en teams van het secretariaat van de onderneming zouden moeten bevestigen dat de versievermelding, het bestuursverslag en het assurance-oordeel verenigbare juridische verwijzingen gebruiken.