EU-regulator verscherpt toezicht op ESG-risicobeheer voor banken

De European Banking Authority (EBA) heeft nieuwe richtlijnen geïntroduceerd over het beheer van ESG-risico's, die op 11 januari 2026 van kracht worden, met een uitsteltermijn tot 11 januari 2027 voor kleine en niet-complexe instellingen. De richtlijnen vereisen dat banken fysieke-, transitie- en sociale risico's met betrekking tot klimaatverandering beoordelen en beheren, kwantitatieve doelstellingen vaststellen voor het reduceren van gefinancierde emissies, en langetermijnprognoses ontwikkelen met focus op sectoren met hoge koolstofintensiteit zoals energie en transport. Financiële instellingen moeten tevens transparante rapportage leveren over hun klimaatimpact, kapitaalreserves aanhouden voor potentiële ESG-gerelateerde verliezen, en cliënten ondersteunen bij het adopteren van duurzame praktijken. Deze maatregelen zijn gericht op het versterken van de financiële stabiliteit en het ondersteunen van de koolstofneutraliteitsdoelstellingen van de EU tegen 2050.

In januari 2025 heeft de European Banking Authority (EBA) nieuwe richtlijnen uitgegeven die gericht zijn op het verbeteren van het beheer van milieugerelateerde, sociale en governance (ESG) risico's binnen de EU-bankensector. Deze maatregelen zijn ontworpen om bedreigingen voor de financiële stabiliteit als gevolg van klimaatverandering, sociale factoren en governancekwesties te mitigeren.

De richtlijnen treden in werking op 11 januari 2026, met uitzondering van kleine en niet-complexe instellingen, waarvoor de richtlijnen uiterlijk op 11 januari 2027 van toepassing zijn.

Belangrijkste bepalingen van de aanbevelingen:

• ESG Scenarioanalyse
  Banken zijn verplicht om gedetailleerde scenarioanalyses uit te voeren om ESG-risico's te identificeren, beoordelen en beheren. Deze analyse moet rekening houden met:
  • Fysieke risico's: De gevolgen van klimaatverandering, waaronder risico's zoals overstromingen, droogte en extreme weersomstandigheden, die de activa van cliënten kunnen beïnvloeden;
  • Transitie risico's: Gerelateerd aan veranderingen in wetgeving, technologieën en consumentenvoorkeuren binnen de overgang naar een koolstofarme economie. Bijvoorbeeld, verhoogde CO2-heffingen kunnen de winstgevendheid van bedrijven in fossiele brandstoffen beïnvloeden;
  • Sociale risico's: Zoals de impact op werkgelegenheid en arbeidsomstandigheden door de introductie van groene technologieën.
• Kwetsbaarheidsbeoordeling van sectoren
  Speciale aandacht wordt besteed aan sectoren met hoge koolstofintensiteit, zoals energie, metallurgie en transport. Banken moeten beoordelen hoe goed hun cliënten zijn afgestemd op de doelstellingen van het Akkoord van Parijs en hun vermogen om hun CO2-voetafdruk te verkleinen. Organisaties in de fossiele brandstofsector moeten bijvoorbeeld duidelijke plannen presenteren voor emissiereductie en diversificatie van hun activiteiten.
• Vaststelling van kwantitatieve doelstellingen
  Financiële instellingen moeten specifieke doelstellingen ontwikkelen voor het reduceren van gefinancierde emissies in overeenstemming met het doel van koolstofneutraliteit tegen 2050.
• 10-jaar prognosehorizon
  De richtlijnen vereisen dat banken langetermijnprognoses ontwikkelen die minimaal 10 jaar bestrijken. Deze prognoses moeten een analyse bevatten van:
  • Afhankelijkheid van klanten van fossiele brandstoffen;
  • De waarschijnlijkheid om belangrijke klimaatdoelstellingen te bereiken, inclusief koolstofneutraliteit;
  • Potentiële financiële gevolgen voor banken als klanten niet tijdig aanpassen.
• Voldoende kapitaal waarborgen om ESG-risico's te dekken
  Banken zijn verplicht kapitaal toe te wijzen om mogelijke verliezen te dekken die verband houden met de verslechterende kredietkwaliteit van activa die door klimaatverandering worden beïnvloed, en om mogelijke juridische procedures te dekken die voortvloeien uit niet-naleving van milieunormen. Bijvoorbeeld, er bestaat een risico op rechtszaken van activisten die de financiering van milieuschadelijke projecten tegenwerken.

Banken zijn verplicht uitgebreide informatie te verstrekken over de klimaatimpact van hun activiteiten, inclusief de rapportage van gefinancierde emissies (Scope 1, 2 en 3), voortgang richting klimaatdoelstellingen en potentiële financiële verliezen in gevallen waarin klanten hun doelstellingen niet halen.

Financiële instellingen moeten hun klanten ondersteunen bij het aanpassen aan duurzaamheidsvereisten. Ze kunnen bijvoorbeeld financiering voor groene technologieën bieden of opleidingsprogramma's voor partners initiëren over duurzaam management.

Uitdagingen en oplossingen

Een belangrijke uitdaging is het gebrek aan gegevens en ervaring voor langetermijnanalyse van ESG-risico's. Oplossingen kunnen onder meer de adoptie van internationale standaarden zoals GRI en ISO omvatten, samen met de inzet van gespecialiseerde adviesbureaus.

Daarnaast zal een herstructurering van bedrijfsprocessen en training van medewerkers noodzakelijk zijn. Banken kunnen deze uitdagingen aanpakken door ESG-maatstaven in hun beheersprocessen te integreren en actief samen te werken met toezichthouders en partners.

Conclusies en zakelijke voordelen

De aanbevelingen van de EBA vormen de basis voor duurzame ontwikkeling binnen de banksector, waardoor organisaties in staat worden gesteld om:

• Risico’s verbonden aan klimaatverandering en maatschappelijke verantwoordelijkheid te verminderen;
• Hun reputatie te versterken door zich te committeren aan ESG-principes;
• Meer klanten en investeerders aan te trekken die zich richten op duurzame ontwikkeling.

Deze maatregelen versterken ook de concurrentiekracht van banken en zorgen voor hun veerkracht in het licht van mondiale veranderingen.